Araç Kiralama Sistemi Sil Baştan Değişti: Ticaret Bakanlığı'ndan Devrim Niteliğinde Yönetmelik!
Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan "Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik", Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Araç kiralama sektöründe kayıtdışılığı önlemeyi, hizmet kalitesini artırmayı ve tüketici mağduriyetlerinin önüne geçmeyi hedefleyen düzenleme; araç yaşından depozito iadelerine, ilan platformlarından yetki belgesi zorunluluğuna kadar tüm kuralları baştan yazdı.
1. Yetki Belgesi Olmayan Araç Kiralayamayacak
Yeni yönetmelik uyarınca, Ticaret Bakanlığı'ndan yetki belgesi almayan hiçbir işletme ticari kapsamda araç kiralama faaliyeti yürütemeyecek. Yetki belgesi olmadan yapılan her bir kiralama işlemi doğrudan kaçak ticari faaliyet sayılacak. Yetki belgeleri Ticaret İl Müdürlükleri tarafından Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi üzerinden verilecek ve devredilemeyecek.
Ayrıca kiralama işletmelerinde görev yapacak sorumlular ve danışmanlar için de sıkı şartlar getirildi. Şirket yetkililerinin en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı "Seviye 4" mesleki yeterlilik belgesine sahip olması şart koşuldu.
2. Kiralanacak Araçlara Yaş, Kilometre ve Hibrit/Elektrik Standardı
Sektörde güvenlik ve konfor standartlarını artırmak amacıyla filolardaki araçlara yönelik teknik zorunluluklar tanımlandı:
Yaş ve Kilometre Sınırı: Klasik araçlar hariç, kiralık araçlar model yılına göre 6 yaşından büyük olamayacak. Elektrikli araçlarda 300 bin kilometre, diğer araçlarda ise 180 bin kilometre sınırı aşılamayacak.
Ağır Hasarlı Araç Yasağı: Ağır hasar kayıtlı araçlar kesinlikle kiraya verilemeyecek. Muayenesi dolmuş veya zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçların kiralanması yasaklandı.
Filo Büyüklüğü ve Yeşil Araç Şartı: Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini geçen ilçelerde kiralama yapabilmek için en az 5'i öz mal olmak üzere 10 araçlık filo şartı getirildi. Bu araçlardan en az ikisinin hibrit veya elektrikli olması ve en az birinin Türkiye'de üretilmiş olması zorunlu kılındı. Diğer il ve ilçelerde ise en az 2'si tescilli toplam 5 araç aranacak.
3. Depozitolar Güvence Altında: 7 Günde İade Edilecek
Sektörün en büyük şikayet konularından biri olan depozito mağduriyetine son verildi. Artık işletmeler keyfi depozito kesintisi yapamayacak:
Depozito tutarı 6 güne kadar olan kiralamalarda en fazla 3 günlük; 7 gün ve üzeri kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli ile sınırlandırıldı.
Depozitoların senet, çek veya borç belgesi şeklinde alınması kesinlikle yasaklandı; yalnızca ön provizyon veya blokaj ile alınabilecek.
Sözleşmenin bitimi ve aracın tesliminden itibaren en geç 7 gün içinde depozitolar iade edilecek.
Araçtaki ufak çizik, göçük, olağan aşınma ve yıpranmalar gerekçe gösterilerek depozitodan kesinti yapılamayacak. Hasar veya arıza bedeli talep edilebilmesi için yetkili ve bağımsız ekspertiz raporu zorunlu hale getirildi.
4. Tüketiciye Dev Koruma ve Sürpriz Masraf Yasağı
Sürpriz Masraf Yasağı: Kiracıdan kasko, sigorta veya güvence bedeli adı altında zorunlu ek ödeme talep edilemeyecek. Kasko teminatı kira bedeline dahil olacak.
Üst Segment Jest Zorunluluğu: Rezerve edilen araç bulunamazsa, tüketiciye ek ücret alınmaksızın eş değer veya daha üst segment bir araç verilecek.
1 Saate Kadar Gecikme Toleransı: Araç iadelerindeki 1 saate kadar olan gecikmelerden ek ücret alınamayacak.
Ücretsiz HGS Hizmeti: HGS cihazı/sistemi bedelsiz sunulacak, sadece geçiş ücretleri tahsil edilebilecek.
5. İlan Platformlarına Sıkı Denetim
Online ilan platformları ile aracı kiralama platformlarına doğrudan sorumluluk yüklendi. Platformlar, sistemlerine üye olan kiralama firmalarının Yetki Belgesini Bilgi Sistemi üzerinden doğrulamak zorunda olacak. Yetki belgesi olmayan işletmelerin ilan yayımlamasına izin verilmeyecek.
6. Yürürlük Takvimi ve Geçiş Süreçleri
Yönetmelik 1 Ocak 2027 tarihinde resmen yürürlüğe girecek. Ancak mevcut işletmeler için kademeli geçiş süreleri tanındı:
Halen faaliyette olan işletmelerin yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027 tarihine kadar süre tanındı.
Mevcut işletmeler için araç yaşı, km sınırı ve elektrikli araç şartı uyumu 1 Ocak 2028 tarihine kadar ertelendi.
İlan ve aracı platformların yetki belgesi doğrulama yükümlülüğü de 1 Ocak 2028 itibarıyla zorunlu hale gelecek.
